Jump to content
Disput.Az Forum

Behruz Veliyev

Amateurs
  • Content Count

    303
  • Joined

  • Points

    386 [ Donate ]

Community Reputation

74 Neutral

About Behruz Veliyev

  • Rank
    Pro-Active

Profile Information

  • From
    Shagan

Recent Profile Visitors

348 profile views
  1. Əlibaba Məmmədov – Xalq artisti, xanəndə Əlibaba Məmmədov Bakı muğam məktəbinin inkişafında əlindən gələni əsirgəməyib. Bir çox bəstələri dillər əzbəridir, tələbələri bu gün də ən tanınmış xanəndələr sırasındadır. Salam Qədirzadə - yazıçı Salam Qədirzadəni yəqin ki, əksər oxucular tanıyır. Yaradıcılığı Azərbaycan nəsrində hadisə sayılmasa da orijinallığı ilə seçilir. Ağasəlim Çıldaq – məşhur meyxanaçı Ağasəlim Çıldağı bu gün də yəqin ki, hamı tanıyır. Əliağa Vahidin tələbəsi olan A.Çıldaq sonradan özü xeyli tələbələr yetişdirdi. Maştağanın digər tanınmış meyxana ustaları bunlardır: Kərim, Ağamirzə, Vüqar, Elçin, Məşədi Baba. Qurd Cəbrayıl - “Arxadan vurulan zərbə” filmində bu obrazla artıq tanışıq. Qanuni oğrunun həyatda adı Cəbrayıl Baxşıyev olub. Baladayı Hüseynov – Azərbaycanın tək-tük miniatürçü rəssamlarından biridir. Həm də xalçaçı rəssamdır. Hazırda fəaliyyət göstərir. Eldar Quliyev – Bu gün Maştağanı parlamentdə təmsil edən millət vəkili professor. O, həm də Kooperasiya Universitetinin rektoru və Azərittifaqın İdarə heyətinin sədridir.
  2. Ödənişsiz məzuniyyətdə pul olmur. Mayadan yeməli olacaqsınız.
  3. Seyidağa Axundzadə - Dövrünün ustad maarifçilərindən sayılan S.Axundzadənin atası məşhur milyonçu Hacı Zeynalabidin Tağıyevlə yaxşı dost olub. Bu səbəbdən Seyidağa ta uşaqlıqdan hacının himayəsində olan mətbəə və mətbuu orqanlara gedərək orada qəzet işiylə maraqlanıb. Bu sonradan onun maarifçi kimi yetişməsinə gətirib çıxarıb.Mircavad Axundzadə - Maştağanın həmin Axundzadələr nəslindən olan fotoqraf da incəsənət tarixinə düşüb. Belə ki, o Azərbaycanın peşəkar və birinci fotoqrafı sayılır. Abbasağa Quliyev – II Dünya Müharibəsində qəhrəmanlıq göstərmiş maştağalılar cərgəsindədir. Müharibədən sonra isə ictimai-inzibati işlərlə məşğul olub və Maştağa qəsəbəsi Xalq Deputatları Sovetinin sədri olub. Bir neçə dəfə ittifaq Dumasına da deputat seçilib. Əbdüləli Pəhləvan – el arasında məşhur “altıayılıq pəhləvan” kimi tanınan Əbdüləli haqqında az qala köhnə Bakıda əfsanələr dolaşarmış. Amma bu ad ona altıaylığında dünyaya gəldiyi üçün verilib. Hüseynqulu Sarabski özünün “Köhnə Bakı”, Qılman İlkin isə “Bakı və Bakılılar” əsərində onun barəsində yazıb. Məmmədsadıq Nuriyev - Təəssüflər olsun ki, bu ad Azərbaycan tamaşaçısına o qədər də tanış deyil. Amma onun yaratdığı cəmi bircə obraz –Davud (“Uşaqlığın son gecəsi”) onun kino tarixində qalmasına bəs edir. Əslən maştağalı aktyor çox təəssüflər olsun ki, o qədər də qədri bilinmədi. Amma onun şah əsəri sayılan oğlu – Yaşar Nuridir. Mərhum xalq artisti, əməkdar incəsənət xadimi Sovetski deyilən ərazidə böyüsə də əslən Maştağadandır və bunu öz intervyularında da qeyd edib. Azərbaycan kino və teatr tarixində ən çox yer rolları olan aktyorlardan biri – Yaşar Nuri haqqında çox da danışmağa ehtiyac yoxdur. Y.Nuri iki dəfə Dövlət Mükafatına layiq görülüb. Məmməd Əlili – bu maştağalı sənət adamının da qədri o qədər də çox bilinmədi. 40 yaxın filmlərə çəkilsə də əksəriyyəti epizodik rollar oldu. Məşhur şoumen Qorxmaz Əlilinin atasıdır. Maştağanın daha bir sənət təmsilçisi olan Q.Əlili həm də sənətşünaslıq elmləri namizədidir.
  4. Muxtar Bisavad - Maştağanın ilk qələm ustalarından sayılan Muxtar Bisavad 1847-ci ildə anadan olub. Klassik ədəbiyyatı demək olar ki, əzbər bilməsinə baxmayaraq özünə Bisavad təxəllüsünü götürüb. Bakıdakı məşhur “Məcməüş-şüəra” ədəbi məclisinin aparıcı üzvü olub. 1938-ci ildə vəfat edib. Abbasov Hacıağa – Azərbaycanın ilk xalq artisti adını alamqla incəsənət tariximizə düşüb. Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru olmuş H.Abbasov həm də səhnənin ilk İsgəndəridir (Mirzə Cəlil, “Ölülər”). 1975-ci ildə 86 yaşında vəfat edib və II Fəxri Xiyabanda dəfn edilib. Böyükağa Qasımzadə - 1916-cı ildə anadan olan ədib maraqlı bir taleyə sahibdir. O, həm maarifçilik, həm ədəbiyyat, həm də hərbi təyyarəçilik sahəsində nailiyyətlər qazanıb. II Dünya Müharibəsində zabit rütbəsinə yiyələnmiş Qasımzadə sonradan xüsusi təyinatla hərbi təyyarəçilik məktəbinə göndərilib. İbrahim Quliyev - II Dünya Müharibəsində xüsusi qəhrəmanlıq göstərən digər maştağalı isə hərbi həkim İbrahim Quliyevdir. Çox insanın həyata qayıtmasına yardımçı olan İ.Quliyev 1944-cü ildə özü yaralanıb, lakin sağ qalıb. Hacı Mirzə Əbdülkərim – ilahiyyatçı alim, klassik Azərbaycan və Şərq ədəbiyyatının mahir bilicisi olmuş Mirzə Əbdülkərim Maştağada elm və şeirin inkişafında çox işlər görüb. Amma onun şah əsəri oğlu Əhmədağa Əhmədovdur. Ə. Əhmədov 1922-ci ildə anadan olub və Azərbaycanın ilk fundamental islam tarixçilərindən sayılır.
  5. “Bir kəndin məşhurları” - Maştağanın tanınmışları Modern.az saytı “Bir kəndin məşhurları” rubrikasında bu dəfə Bakının ən qədim və böyük kəndlərindən olan Maştağanın tanınmışlarından bəhs edəcək. 6 min hektardan çox ərazisi, 80 minə yaxın əhalisi olan Maştağanın adına bir çox tarixi mənbələrdə də rast gəlinir. “Maştağa” sözü, bu kəndin özündən əvvəl yaranıb. Bakıxanovun “Gülüstan-i İrəm” əsərində “Maştağa” toponiminin “massaget” sözündən yaranması fikrini irəli sürülüb. Azərbaycan xalqının soykökündə mühüm rol oynayan bu tayfa eramızdan əvvəl VI-V əsrlərdə mövcud olub. Bu toponimin digər mənasını da Abbasqulu ağa Bakıxanov "Gülüstani-İrəm" əsərində "Məşədi ağa" kimi verib. Bakı xanı Mirzə Məhəmməd xan vaxtilə burada möhtəşəm bir qala tikdirib. Kəndin ətrafında aparılan qazıntılar zamanı mis sikkələr aşkar edilib. Kənd həm də ayrı-ayrı vaxtlarda Stepan Razin, həm də Stepan Şaumyan kimi quldurların basqınına məruz qalıb. Kəndin tanınmışları Şeyxülislam Axund Əbdüssəlam Axundzadə - Maştağanın yetirməsi olan şeyx 1895-ci ildən 1907-ci ildə qədər Qafqazın Şeyxülislamı olub. Onun üç cildlik "Tarixi-müqəddəs-ənbiya", "Risaleyi-Zübtədül əhkam" və başqa əsərləri XIX əsrdə İslama aid yazılan ilk əsərlərdən sayılır. Məmməd Məmmədyarov- 1875-ci ildə Maştağada anadan olan dövlət xadimi ittifaq miqyasında ilk bolşeviklərdən sayılır.
  6. Dərəqılınc məhəlləsində əsl İslam qaydalarıDərəqılınc məhəlləsi Maştağanın düzənlik ərazisində yerləşir. Burada yaşayan sakinlər əsasən əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olur. Maştağa kəndinin ağsaqalları deyirlər ki, Dərəqılınc camaatı əsl İslam qayda-qanunları ilə yaşayırlar. XIX əsr olmasına baxmayaraq Maştağa camaatı arasında köhnə düşüncələrlə yaşayanlar da var. 20 yaşlı gənc Həmid Quliyev deyir ki, onların ailəsində heç kim təhsil almayıb: “Ata-babalarımız necə olublarsa, mən də elə olmalıyam. Biz oxumağa yaxşı baxmırıq”. Maştağa kəndində qədim tarixə malik ovdanlar da var. Bu ovdanlar Şah Abbasın dövründə tikilib. Keçmişdə onların bir-birilə əlaqəsi olub. Sonradan kənddə əhali məskunlaşmasə genişləndiyindən bu ovdanların içinə su yığılıb. Ovdanlardan biri dəmiryolunun yaxınlığında, digəri Bilgəh yolunun üstündə, üçüncüsü Bağlar massivində yerləşir.Maştağanın çətinlikləriMaştağanın mərkəzindən keçən asfalt yola, yolboyuyeni üslubda tikilən, rəngbərəng dam örtükləri olan evlərə baxdıqca adamda xoş təəssürat yaranır. Düşünürsən ki, bu kəndin poblemi azdır, camaatı yəqin yaxşı yaşayır. Ancaq bu, yalnız kənardan görüntüdür. Sakinlərilə söhbət zamanı məlum olur ki, illərlə yığılıb qalan sosial məsələlər-işsizlik, yol, işıq, qaz, su, kanalizasiya problemləri beş məhəlləli Maştağanın əzəli çətinliklərinə çevrilib.Maştağanın bəzi yerində həyat şəraiti heç də ürəkaçan deyil. Sakinlərin çoxu quyu suyundan istifadə edir. Bakının bir çox kəndləri kimi Maştağanın da böyük bir hissəsində kanalizasiya xətti yoxdur. Kəndin bəzi yerində ötən əsrin 50-60-ci illərində çəkilən xətlər isə çoxdan sıradan çıxıb.Maştağanın elektrik xətləri də sonuncu dəfə ötən əsrin 70-ci illərinin sonunda bərpa edilib. Kəndin mərkəzində yollar asfalt olsa da, qıraq məhəllələrin küçələri bərbad vəziyyətdədir. Kənd sakinləri deyirlər ki, buradakı 293 saylı məktəb qışda qızdırılmadığından uşaqları dərsə göndərə bilmirlər. Son illər hökm sürən şəraitsizlikdən məktəbi qurtaran oğlanlar çörəkpulu dalınca xarici ölkəyə-Rusiyaya üz tuturlar. Kəndin ən işlək müəssisələri olan mərtəb və xəstəxanalarda yerli kadrların sayı çox azdır.
  7. Seyid Məhəlləsi Maştağanın ikinci məhəlləsi Seyid adlanır. Deyilənə görə, bu məhəllə vaxtilə seyidlər burada yaşadığına görə belə adlanır. Burada ərəb qarışığı olan sakinlərin də yaşadığı bildirilir. Seyiddə yaşayan camaatın digər məhəllələrdəkilərdən fərqli xüsusiyyəti buranın qadın sakinlərinin örtülü libaslar geyməsi ilə bağlıdır. Maştağadakı qədim hamamlardan biri də bu məhəllədə yerləşir. Bu Qum hamamıdır. Hamam əvvəllər qumun altında olduğu üçün ona belə ad verilib. Məhəllədəki Cümə məscidinin 130-140 ilə yaxın yaşı olduğu deyilir. Bu məscidi Axund Mirqəni ağa tikdirib. Seyid İbad ağa ocağının isə 150 ilə yaxın yaşı var. Burada bi ocaq da var-8 qapı. Eyirlər onu Pəri xanım adlı maştağalı tikdirib. Hacı Seyid Məhəmməd adlı sakin deyir ki, ürəyində hər hansı niyyət tutub bu 8 qapının hər birindən keçən şəxsin diləyi çin olur. Qədim tarixə malik qəbristanlıqdan biri də Seyid məhəlləsindədir. Seyidlər qəbirstanlığı adlanan bu qəbirstanlığın da tarixi məlum deyil. Burada da qədim qəbirüstü abidələr var.Keçənnər məhəlləsiMaştağanın üçüncü məhəlləsi Keçənnər adlanır. Onun belə adlandırılmasına səbəb buradan gəlib-keçənin çox olması ilə bağlıdır. Maştağa kəndinin əhalisi əsasən gülçülüklə məşğul olub. İlk dəfə kənddə istixananı kənd sakini Heydər adlı şəxs tikdirib. Son illər kəndə təbii qazın fasilələrlə, həm də az verilməsi gülçülüyün tədricən tənəzzülə uğramasına səbəb olub. Kənd sakini İntiqam Seyidov deyir ki, Keçənnər məhəlləsinin camaatı keçmişdə daha çox gülçülüklə dolanırmışlar.Tavaylığın quşbazları Maştağanın Tavaylıq məhəlləsi qayalıq və təpəlikdə yerləşdiyi üçün belə adlanır. Bu məhəllədə Xanım Zəhra (Gövhər) məscidi var. Quşbazlıq Maştağanın bəzi yerində populyar məşğuliyyət növü olub. Tavaylıq məhəlləsi bu sahədə xüsusilə fərqlənir. Məhəllə sakini 40 yaşlı quşbaz Rüstəm Mirzəyev 50-ə yaxın göyərçin saxladığını deyir: “Göyərçinin düşər-düşməzi yoxdur. Uşaqlıqdan məndə quş saxlamağa həvəs var. Göyərçin saxlamağın sirləri var. Hər kəs də bu sirri bilmir”.
  8. “Qaniçənlər” məhəlləsiKəndin ərazisində 5 məhəllə var. Bunlardan biri Xonxar məhəlləsidir. “Xonxar” sözünün mənası “qaniçənlər” deməkdi. Yalan, ya düz deyilənə görə, keçmişdə bu məhəllədən keçənlərdən qan çıxarmamış buraxmazmışlar. Bu məhəllənin adı da elə o vaxtdan Xonxar qalıb. Xonxar məhəlləsinin girişində yeni Mədəniyyət və istirahət parkı salınıb. Burada bağban işləyən Valeh Əliyev deyir ki, parkın açılışı hələ olmayıb: “Bu parkı maştağalıların deputatı Eldar Quliyev saldırıb. Parkda işlər hələ davam etdirilir. Parkın açılışı oktyabrın 5-nə gözlənilir”. Məhəllədə “Əzizin tini” deyilən yer də var. Deyilənə görə, bu yer Qoçu Əzizin qərargahı olub. Sonradan həmin qərargahı onun nəvəsi Əzizağaya veriblər. Əzizağa da kasıb olduğu üçün bu qərargahı bərpa edə bilməyib. Qərargahı ondan alıb, yerində muzey yaratmaq üçün söküblər. Ancaq indi həmin yer boş sahə kimi qalır. Maştağada çox qədim tarixi olan hamamlar da var. Bunlardan biri Xonxar məhəlləsindəki Şamxar hamamıdı. Kəndin yaşlı sakini Kəbilağa kişi bildirir ki, Şamxar hamamının nə vaxt tikildiyi dəqiq bilinmir: “Bu hamamın 100-dən çox yaşı var. Onu Maştağa sakini Şamxar tikdirib, hamam da elə onun adını daşıyır”. Xanxor məhəlləsindəki Xoca Aydəmir Məscidinin üzərində tarixi yazıdan bilinir ki, onu XIX əsrdə maştağalı Hacı Aydəmir tikdirib. Xanxorda qədim tarixə malik Pirşeyin qəbirstanlığı da var. Deyilənlərə görə, Pirşeyin qəbristanlığının keçmiş adı “Pirşəhid” olub. Bu qəbristanlıqda üzərində əski əlifba ilə sözlər yazılmış qəbirüstü abidələr çoxdur. Bu da qəbristanlığın qədim tarixə malik olmasını bir daha sübut edir. Kənd sakini Alxas Əlimərdanovun sözlərinə inansaq, bu qəbristanlıqdan elə qəbirüstü daşlar aparılıb ki, onlar hazırda Sankt-Peterburqdakı məşhur Ermitaj muzeyində saxlanılır. Xanxor məhəlləsində Qədim Cümə Məscidi də var. Məscidin axundu Hacı Elşən onun 400 ilə yaxın yaşı olduğunu bildirir: “Məscidin nə vaxt və kim tərəfindən inşa olunduğu məlum deyil. Onun üstündə ancaq təmir edildiyi tarixlər göstərilib”.
  9. Beş məhəlləli kəndin beş əsas problemi... Maştağa kəndi Bakının ən böyük yaşayış məntəqələrindən biri hesab olunur. 6 min hektara yaxın əraziyə malik bu kənd qədim tarixə malikdir. Bu qədim yurdun özünəməxsus adət-ənənələri, inam və etiqadları, mifoloji təsəvvürləri, şifahi ədəbiyyatı mövcud olub, bu gün də onlardan bəziləri yaşadılır, nəsildən-nəsilə ötürülür.Maştağanın tarixi“Maştağa” toponiminin qədimdə bu yerlərdə yaşamış massaget tayfasının adından yaranmasına dair məlumatlar var. Görkəmli Azərbaycan tarixçisi Abbasqulu ağa Bakıxanovun "Gülüstan-i İrəm" əsərində də bu fikir qeyd edilib. Azərbaycan xalqının soykökündə mühüm rol oynayan bu tayfa eramızdan əvvəl VI-V əsrlərdə mövcud olub. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, Maştağa yadelli işğalçıların basqınına məruz qaldığından dəfələrlə dağıdılıb. Sabunçu rayonunun ərazisinə daxil edilən Maştağa həm də Bakının memarlıq mərkəzlərindən biri olub. Kənd görkəmli ruhanilərin, elm, mədəniyyət və sənət adamlarının vətənidir. Maştağa qədim abidələrilə də məhşurdur. Maştağa haqqında daha geniş bilgini vaxtilə babası bu kəndin sonuncu kəndxudası olmuş ağsaqqal Bəxtiyar Babayevdən alırıq. Bəxtiyar kişi hesab edir ki, “Maştağa” adı “Basqak” adının dəyişdirilmiş formasıdır: “Deyilənə görə, qədimdə Maştağanın yerində Basqak adlı yayaş məskəni olub. Əhalinin tərkibini də əsasən basqak, sak və bak tayfaları təşkil edib. Basqak çox böyük yer olub. Burda 3850 əhali yaşayıb. Əsrlər keçdikcə “basqak” adı Maştağa formasına düşüb. Keçmişdə burada qala divarları və su sistemi olub. Mağtağa eramızdan əvvəl v-vı əsrlərdə üç dəfə zəlzələdə batıb və sonralar bərpa olunub”. Bəxtiyar Babayevin sözlərinə görə, maştağalılar 1918-ci ilin mart hadisələri zamanı böyük şücaət göstəriblər. Ermənilər Bakıya, o cümlədən Maştağaya hücum edərkən ilk növbədə qoçularla qarşılaşıblar. “Maştağadan olan Qoçu Nəcəfqulu, Qoçu Əziz, Mir İbrahim Ağa, Məşədi Cəbrayıl, Baloğlan, Hacı Abasqulu və digər qoçular türklər gələnə qədər qırğınların qarşısının alınmasında iştirak ediblər”-deyə müsahibimiz bildirir. B.Babayev deyir ki, o vaxtlar yerli əhali birləşərək “Maştağa dəstəsi” yaradıb. Qafqaz İslam Ordusu Maştağaya daxil olduqdan sonra türklərin və yerli əhalinin birləşdiyi qüvvə Maştağa Qarnizonu adını daşıyıb. Maştağada məscid, hamam, qəbirüstü abidələr, ovdanların mövcudluğu bu yaşayış məskəninin tarixinin çox-çox qədimlərdən başladığını göstərir. Kənd ağsaqqalları deyirlər ki, Maştağa əhalisinin 99%-i azərbaycanlılardır. Əvvəlki illərə nisbətən Maştağanın etnik tərkibi indi bir az dəyişib. Sakinlərin sözlərinə görə, sonralar Maştağaya gəlib məskunlaşanlar yerli adət-ənənələri görüb-götürüblər. “Maştağalılar öz mentalitetlərini həmişə qoruyub-saxlayırlar”. Bunu da kənd ağsaqqalları deyir. Kənddə qədimi evlər çoxdur. Onların üzərində tikilmə tarixi yazılıb.
  10. Qəhrəman türk əsgərləri kəndi ermənilərdən necə xilas edib? Kənd qəbiristanlığını da ziyarət edirik. Məzarlığın önündə bağ və bostan bitkiləri satan Qalib adlı kənd sakini bizə qəhrəman türk əsgərlərinin uyuduqları məzarlığı göstərib onların kəndi ermənilərdən necə xilas etmələrini nəql elədi: “Erməni-müsəlman davası olanda erməni ordusu dəniz tərəfdən kəndə hücum edib. Kənd sakinləri öz güclərinə müqavimət göstərməyə çalışsalar da düşmən kəndi top atəşinə tutub. O vaxt Azərbaycana yardıma gələn türk əsgərlərindən ibarət böyük bir batalyonu kəndimizə yönləndiriblər. Onlar burada mərdliklə döyüşüb. Türk əsgərləri canları bahasına kəndi erməni daşnaklarından təmizləyiblər. İndi onlar məzarlığın girişində uyuyur. Yaxınlarının məzarını ziyarət etməyə gələn hər bir kəndli öncə onların qəbirlərini ziyarət edib ruhlarına dua oxuyur”. Fatmayını gəzərkən öyrənirik ki, bu kənd 6 böyük məhəllədən ibarətdir. Şah Hüseynlilər, Poladlılar, Kolanılılar, Gudeylər, Rəhmanlılar, Əlibeytlilər adlı məhəllələrin hər birinin özəl mənaları var. Kənd sakini Qabil kişi deyir ki, Şah Hüseynlilər cənubdan köçüb gəliblər. Poladlılar şimaldan, Gudeylilər qərbdən gələnlər, Rəhmanlı və Əlbeytlilər İçərişəhərdən, Kolanılılar isə Şamaxıdan köçüb gələnlərdir: “Mən dörd babamı tanıyıram. Biz İçərişəhərdən gələnlərik”. Ecazkar hava burulğanı Fatmayı Bakı kəndləri içərisində öz qeyri-adi bağları ilə də məşhurdur. Düzdür, kənd bələdiyyəsi dənizə yaxın ərazilərdə satılmamış bir ovuc boş torpaq qoymayıb. Amma bu da ümumi gözəlliyə xələl gətirmir. Bu kənd həm də ecazkar hava burulğanı ilə məşhurdur. “Təpə” deyilən əraziyə çıxıb bu möcüzəvi təbiət hadisəsinə şahid oluruq, qeyri-adi hava burulğanını hiss edirik. Bu ərazinin ən böyük özəlliyi ondan ibarətdir ki, isti havalarda burada daima sərin meh əsir. Elə ona görə də son illər buralarda ayaq qoymağa yer qalmayıb. Orada olarkən öyrəndik ki, burada torpağın sotu 6 min manatdan başlamaqla lap yuxarıya qədər gedib çıxır. Amma Fatmayı kimi gözəl kənddə mülk sahibi olmaq üçün bu pulu verməyə dəyər...
×
×
  • Create New...
Наши цены на рекламу