Jump to content

Archived

This topic is now archived and is closed to further replies.

Nonchalant

Нечастоиспользуемые слова на азербайджанском языке - 2

Recommended Posts

[url="http://www3.disput.az/index.php?showtopic=2706&st=2520&start=2520"]Старая тема[/url] разрослась. Продолжаем тут.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[code][b]yokya [/b][


Kim bilir, aşağıdakı şerlərdə Şah İsmayıl Xətai "[b]geyik[/b]" sözüylə nə demək istədiyini?

Içmişəm bir dolu, olmuşam ayıq,
Düşmüşəm dablara, olmuşam geyik,
Sənə derəm, sənə, sürməli geyik,
Qaçma məndən, qaçma avçı deyiləm.

Sənə derəm - sənə, geyik ərənlər
Bizə sevda, sənə dalba verənlər,
Dilərəm mövladan yenməz vuranlar,
Qaçma məndən, qaçma avçı deyiləm.

Biri-birini qovur geyiklər,
Bala dölümün qılıp peyiklər.
Durmuş çəmən üzpə sərv ayaba,
Qılmaba tamaşa solu saba.[/code]

О Господи, я это слово читаю как gE-yik)))))

Share this post


Link to post
Share on other sites
Каждый день узнаешь что-то новое... Например сегодня я узнала, что оказывается, во времена Шах Исмаила Хатаи, самые красивые женщины, которым поэты посвящали стихи, насурьмив глаза целыми днями бегали в горах , исцарапывая колени до крови, за ними охотились охотники и убивали. Ужас... Интересно, а за что с ними так жестоко обращались... :blink:

Avçı deyiləm ki, düşəm izinə,
Qaça-qaça qanlar endi dizinə,
Sürmələr hey çəkdin qonur gözünə,
Qaçma məndən, qaçma avçı deyiləm.

Мини исследование:

Шах Исмаил Хатаи был представителем литературного течения Алеви-Бекташи. А у Алевитов олень был священным, убивать его считался большим грехом. Цитата:

"Türk kültüründe kutsal olarak bilinen hayvanlardan biri de geyiktir.
Kimi Türk destanlarında rastlanan geyik motifi kutsal özelliğini korumaktadır. Bu nedenle Anadolu'nun çeşitli yerlerinde geyik avlamanın uğursuzluk, hatta felaket getireceğine inanılır.
Geyiğin kutsallığı nedeniyle geyik boynuzunun kimi evlerde uğur için duvara asıldığı bilinmektedir".


[i]"...Alevilikte insana, Tanrıya, doğaya duyulan sevgi, aynı şekilde hayvanlara karşı da beslenir. ...Dağdaki geyik, turna, aslan, güvercin vd. aynı şekilde korunur ve sevgi duyulur.
Şah İsmail Hatayi, kendisinden kaçmak isteyen geyiğe bakın nasıl seslenir:
İçmişim bir dolu olmuşum ayık
Düşmüşüm dağlara olmuşum peyik
Sana derim sana sürmeli geyik
Kaçma benden kaçma avcı değilim..."
[/i]

Теперь на счет "geyik erenler". [color="#F5DEB3"]( Интересно, как бы реагировал Шах Исмаил увидев свои стихи в новой интерпретации-с выдуманными запятыми?)
[/color]

Сначала посмотрим, кто такие "erenler"?
"Eren-kendini hak yoluna adayan ve bu yolda bir çok makamı aşarak bazı sırlara vakıf olan kimseye denir.... Bilge,olgun, alim, inançlı kimselere de deniliyor."
"...Erenler evliyalar gibi geçen islam alimleridir..."

"...Evliya menkabelerinde “geyik” motifi de oldukça yaygındır. Kutsal sayılan bu hayvanlar, bazen erenlerin çiftlerini sürerek, bazen yol göstererek, bazen de onları sırtlarında taşıyarak çeşitli hizmetlerde bulunmuşlardır. Örneğin Geyikli Baba, Bursa’nın fethinde geyik sırtında savaştığı için bu adı almış, ömrünün sonuna kadar geyiklerle birlikte yaşamış (Turyan 1982: 64), Cabbar Dede, geyiğine binerek Yavuz Sultan Selim’i ziyaret etmiş, Hacı İbrahim Dede ve hizmetkârı, tarladaki işlerini yüzlerce geyiğin yardımı ile yapmışlardır (Şimşek 1995: 20). Geyik donuna girerek keramet gösteren erenlerin sayısı da oldukça fazladır."

Теперь понятно, почему именно "geyik erenler".

А в стихотворении "Sifəti-gülşəni-bahar", наряду с оленью([b]geyik[/b]) Хатаи описывает еще и другие животные(в том числе и джейран-[b]ahu[/b]), птицы и растения.

Biri-birini qovur geyiklər,
Bala dölümün qılıp peyiklər.
Durmuş çəmən üzpə sərv ayaba,
Qılmaba tamaşa solu saba.
Gül doxtərinin erusu yetmiş,
Gülgün duvabın başına örtmüş
Ahu quzu doydurub uyutdu,
Obrulanıb özü, ota getdi.
Səhrayə buraxdı nafə ahu,
Xaki-siyəh oldu müşki-xoşbu.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[size=2][b]Как может олень сам себе насурьмить глаза?[/b][/size] Между тем, тюрки имели и имеют обыкновение называть женщин, особенно с красивыми глазами, джейранами, маралами. В стихотворении нет ни слова, что женщина, которой оно посвящено, живёт в горах:

[font="Arial"][size=2]Içmişəm bir dolu, olmuşam ayıq,
Düşmüşəm dablara, olmuşam geyik,
Sənə derəm, sənə, sürməli geyik,
Qaçma məndən, qaçma avçı deyiləm.

Avçı deyiləm ki, düşəm izinə,
Qaça-qaça qanlar endi dizinə,
[b]Sürmələr hey çəkdin qonur gözünə[/b],
Qaçma məndən, qaçma avçı deyiləm.

Sənə derəm - sənə, geyik, ərənlər
Bizə sevda, sənə dalba verənlər,
Dilərəm mövladan yenməz vuranlar,
Qaçma məndən, qaçma avçı deyiləm.[/size][/font]

Любое слово нужно рассматривать внутри контекста, а не за пределами. Шах Исмаил мог бы удивиться, увидев опечатки в книге с его стихотворениями и интерпретацию с турецкого сайта. Между турецкой и азербайджанской версией есть разница:

[b]Sürmeler mi çektin kömür gözüne[/b] (Turkey)

[b]Sürmələr hey çəkdin qonur gözünə[/b] (Azerbaijan)

В варианте с турецкого сайта вообще нет ни одной запятой в стихотворении: "Sana derim sana geyik erenler..."

[url="http://www.google.de/url?sa=t&source=web&ct=html&cd=1&url=http%3A%2F%2F209.85.135.132%2Fsearch%3Fq%3Dcache%3Aj5nSccCeig0J%3Awww.hbektasveli.gazi.edu.tr%2Fdergi_dosyalar%2F22-113-118.pdf%2B%25C4%25B0%25C3%25A7mi%25C5%259Fim%2Bbir%2Bdolu%2Bolmu%25C5%259Fum%2Bay%25C4%25B1k%2BD%25C3%25BC%25C5%259Fm%25C3%25BC%25C5%259F%25C3%25BCm%2Bda%25C4%259Flara%2Bolmu%25C5%259Fum%2Bpeyik%26cd%3D1%26hl%3Dde%26ct%3Dclnk%26gl%3Dde&ei=Xn-CSs2xF5PcmgO0nMDtCw&usg=AFQjCNH6HELCBqe6Y5ee6YEEblD6aMdxVA&sig2=tcf_t9aORhJiU6mrIJS-6A"]http://www.google.de/url?sa=t&source=w...ORhJiU6mrIJS-6A[/url]

Аналогичный сюжет "[b]женщина-джейран/марал и мужчина-охотник[/b]" можно проследить, например, в песне "[b][size=2][font="Arial"]Aman, ovçu, vurma məni[/font][/size][/b]":

[size=2][font="Arial"]Aman ovçu, vurma məni,
Mən bu dağın, ay balam, maralıyam,
Maralıyam, həm yaralı,
Ovçu əlindən, ay balam, yaralıyam
Bu dağlarda, maral gəzər,
Ayaqların, ay balam, daşlar əzər...[/font][/size]

Share this post


Link to post
Share on other sites
Уважаемые форумчане! Помогите пожалуйста, с переводом.

Нужно перевести третью строку этого стихотворения: (автор:Шахрияр)

Göz yaşına baxan olsa, qan axmaz
İnsan olan, kəmər belinə taxmaz
[b]Amma[/b] [b]heyif[/b], [b]kor[/b] [b]tutduğun[/b] [b]buraxmaz[/b]
Behiştimiz cəhənnəm olmaqdadır
Zilhiccəmiz Məhərrəm olmaqdadır.

Знаю, что пословицы дословно не переводятся. Но есть ли аналогичная пословица в русском языке?

И еще как перевести слово "помещение" на азербайджанский одним словом? Варианты с полиглота не предлагать. :)
Заранее спасибо.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Slastis' post='5206203' date='Aug 12 2009, 20:47 ']Уважаемые форумчане! Помогите пожалуйста, с переводом.

Нужно перевести третью строку этого стихотворения: (автор:Шахрияр)

Göz yaşına baxan olsa, qan axmaz
İnsan olan, kəmər belinə taxmaz
[b]Amma[/b] [b]heyif[/b], [b]kor[/b] [b]tutduğun[/b] [b]buraxmaz[/b]
Behiştimiz cəhənnəm olmaqdadır
Zilhiccəmiz Məhərrəm olmaqdadır.

Знаю, что пословицы дословно не переводятся. Но есть ли аналогичная пословица в русском языке?

И еще как перевести слово "помещение" на азербайджанский одним словом? Варианты с полиглота не предлагать. :)
Заранее спасибо.[/quote]
жаль, что слепой никогда не отпускает то, за что держится (буквальный перевод, имеется в виду человеческое упрямство)
помещение = отаг

Share this post


Link to post
Share on other sites
помещение sözü böyük dərddir.Çox vaxt məkan kimi tərcümə etsək də bir taraz söz tapmaq olmur. kompüterdə işləən dostup sözü də eləcə.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='beni_adem' post='5210453' date='Aug 13 2009, 15:55 ']помещение sözü böyük dərddir.Çox vaxt məkan kimi tərcümə etsək də bir taraz söz tapmaq olmur. kompüterdə işləən [b]dostup[/b] sözü də eləcə.[/quote]
istifadə imkanı

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='dayazfan' post='5209915' date='Aug 13 2009, 14:44 ']жаль, что слепой никогда не отпускает то, за что держится (буквальный перевод, имеется в виду человеческое упрямство)
помещение = отаг[/quote]
Буквально я и сама могу перевести. Меня интересует, есть ли аналогичная пословица в русском языке?
К сожалению отаг-это комната, а помещением может называться и здание, и комната, и квартира и т.д.

[quote name='beni_adem' post='5210453' date='Aug 13 2009, 15:55 ']помещение sözü böyük dərddir.Çox vaxt [b]məkan[/b] kimi tərcümə etsək də bir taraz söz tapmaq olmur. kompüterdə işləən dostup sözü də eləcə.[/quote]

Nəzərimdə tutduğum variant elə bu idi. Məncə ən uyğun tərcümədir. Amma hər zaman işlətmək olmur.
Дизайн помещений-məkanların dizaynı, уборка помещений-məkanların yığışdırılması- nəsə bu variantlar elə də dilə yatımlı deyil.
Доступ sözünə gəlincə... Universitet illərində biz "оперативный доступ и оперативный прием" söz birləşmələrini "əməliyyat yolu və əməliyyat üsulu" kimi tərcümə edirdik. -başqa ifadə olmadığına görə. Məsələn, "Доступ к органу" -dilimizə birbaşa tərcümə olunmur. Yaxın mənalı sözlərdən istifadə etmək məcburiyyətində qalırdıq. Məs.: "Orqanın açılması" kimi...

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='yokya' post='5210977' date='Aug 13 2009, 17:02 ']Слепой курице все пшеница.[/quote]
[b]Kasıb üçün bal da birdir,şor da. [/b]Kontekstdən asılı olaraq əgər həqarət kimi işlənsə,[b]eşşək nə bilir zəfəran nədir?[/b] də tərcümə oluna bilər. Sizə bədii tərcümə lazımdır yəqin.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='shakh' post='5212829' date='Aug 14 2009, 00:21 ']Мекан=местность,но не помещения(скорее антоним)[/quote]
[b]Məkan[/b]- это не только местность. Это слово переводится как- [b]пространство[/b], [b]жилище[/b].
В этом плане слово [b]məkan[/b] можно употреблять как в отношении местности, так и помещения.

[b]местность[/b]- определенное место, территория на земной поверхности.
[b]помещение[/b]- внутренность здания, место, где кто-нибудь или что-нибудь помещается.


"местность" переводится как [b]yer, ərazi (-lıq,-lik)[/b] и ассоциируется со словами [b]açıq, geniş[/b]
а "помещение" ассоциируется со словом [b]qapalı[/b], но конкретного перевода нет.
В зависимости от контекста можно употреблять mənzil, bina, otaq и т.д. Может обобщенно - [b]obyekt[/b], [b]obyektlər[/b]?
Но и это не то... Попробуйте перевести на азербайджанский язык вот это предложение:

[u][i]Генеральная уборка помещений - это прежде всего уборка квартир, уборка домов, коттеджей, уборка офисов, а так же промышленная уборка производственных объектов.[/i][/u]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='beni_adem' post='5210453' date='Aug 13 2009, 15:55 ']помещение sözü böyük dərddir.Çox vaxt məkan kimi tərcümə etsək də bir taraz söz tapmaq olmur. kompüterdə işləən dostup sözü də eləcə.[/quote]
mende de lüğetde bu sözün qarşılığı "yer, otaq, mekan, ev" kimi verilib.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[b]Генеральная уборка помещений - это прежде всего уборка квартир, уборка домов, коттеджей, уборка офисов, а так же промышленная уборка производственных объектов.[/b]

Binaların əsaslı şəkildə təmizlənməsi ilk növbədə mənzillərin, böyük və kiçik həyət evlərinin, iş otaqlarının təmizlənməsi, habelə istehsalat müəssisələrinin sənaye qaydalarına uyğun olaraq təmizlənməsi deməkdir.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='dayazfan' post='5215281' date='Aug 14 2009, 13:57 '][b]Генеральная уборка помещений - это прежде всего уборка квартир, уборка домов, коттеджей, уборка офисов, а так же промышленная уборка производственных объектов.[/b]

Binaların əsaslı şəkildə təmizlənməsi ilk növbədə mənzillərin, böyük və kiçik həyət evlərinin, iş otaqlarının təmizlənməsi, habelə istehsalat müəssisələrinin sənaye qaydalarına uyğun olaraq təmizlənməsi deməkdir.[/quote]

Cəhdinizə görə təşəkkür! Amma improvizasiyaya ehtiyac yoxdur.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='beni_adem' post='5210453' date='Aug 13 2009, 14:55 ']помещение sözü böyük dərddir.Çox vaxt məkan kimi tərcümə etsək də bir taraz söz tapmaq olmur. kompüterdə işləən dostup sözü də eləcə.[/quote]

[size=2][font="Arial"]
"məkan" ərəb sözüdür, "kainat" (aləm, bütün varlıqlar) sözüylə eşkökənlidir, və "yer" (место, пространство) sözüylə eşanlamlıdır. Ancaq "məkan" və "помещение" eyni anlam daşımırlar: "məkan" ("yer" kimi) geniş və qeyri konkret olaraq yer deməkdir, "помещение" = комната, закрытое пространство. Rus dilinin özündə "помещение" sözü "место", "поместить" sözləriylə eşköklüdür. Heç ingilis, fransız, alman dillərində də bu "помещение" sözünün birmənalı tərcüməsi yoxdur, hamısında "otaq, mənzil" sözləriylə ilgilidir:

[b]English[/b]- lodgement (=жилище, комната, квартира), premise (дом с прилегающими пристройками и участком; владение; недвижимость), room (комната), apartement (квартира, апартаменты), quarters (жилище, жилье, квартира, казарма)

[b]Alman[/b]- Raum (mesto, komnata, ёмкость, вместимость, объём, район, местность)

[b]Fransız [/b]- local (место), logis , logement (=жилище, жильё, квартира)

[b]İtayyan [/b]- local (mesto)

[b]İspan[/b]- lugar (mesto, время, возможность, повод, основание и др.), local (место)

Ona görə "[b]помещение[/b]" sözünün ən uyğun tərcüməsi "otaq, ev, yer, örtülü yer/məkan" olmalıdır.[/font][/size]

Share this post


Link to post
Share on other sites
Kак правильно будет "[b]светофор[/b]"? Видел в одном автобусе, написали "[b]isiqfor[/b]"

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Zybex' post='5216881' date='Aug 14 2009, 17:54 ']Kак правильно будет "[b]светофор[/b]"? Видел в одном автобусе, написали "[b]isiqfor[/b]"[/quote]
Так и есть. Альтернативы, как я знаю, пока нет.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Zybex' post='5216881' date='Aug 14 2009, 17:54 ']Kак правильно будет "[b]светофор[/b]"? Видел в одном автобусе, написали "[b]isiqfor[/b]"[/quote]

да, это слово принес в литературу Анар

Share this post


Link to post
Share on other sites
"Светофор" в других языках дословно:
[size=2][font="Arial"]
[b]English[/b]- traffic lights (yol, nəqliyyat işıqları), light signal (işıqlı siqnal)

[b]German[/b]- Ampel (asma işıq, lampa)

[b]French[/b]- signal lumineux (işıqsaçan, işıqlı siqnal)

[b]Italian, Spanish[/b]- semaphoro (işarə/siqnal daşıyıcısı, işarə/siqnal göstərən/verən)
[/font][/size]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='мусаватист' post='5216992' date='Aug 14 2009, 18:08 ']да, это слово принес в литературу Анар[/quote]
При моем огромном уважении к Анар мюеллиму, слово "işıqfor" мне не нравиться.
Светофор-гибридное слово. Русский "свет" и греческий "фор","форос"- "несу", "несущий". Он греческую часть оставил как есть, а русскую часть перевел на наш язык. Дословный перевод означил бы "işıq daşıyıcısı", но это не отражает суть слова.
Я перевела бы как "yol siqnal fənəri". :)

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Garatel' post='5260411' date='Aug 24 2009, 02:46 ']Badaralanmag

Me'nasi, etimologiyasi?[/quote]

[size=2][font="Arial"]
Sözün düzgün yazılışından əminsiniz? Bəlkə "badalaq"dır? Yoxsa "budarlamaq"dır?

1) [b]badalaq [/b]- подножка. Məncə, sözün kökü türk mənşəli "bud" (бедро, ляжка, noga), "boyun-buxun" (тело, рост), "buğum" (сустав, сочленение) sözləriylə bağlıdır.

[b]badalaq gəlmək[/b] (vurmaq, qurmaq) - 1) ставить подножку, 2)(перен. значение) обманывать, мошенничать

2) [b]budamaq [/b]- обрезать, срубить, подчищать (дерево).

[b]budanmaq [/b] - срубаться, быть срубленным (о ветках)

[b]budarlamaq [/b]- шлепать, хлестать. Məncə bu üç sözün "budaq" (ветка, прутья) sözüylə ilişikliyi var. [/font][/size]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Slastis' post='5217832' date='Aug 14 2009, 21:55 ']При моем огромном уважении к Анар мюеллиму, слово "işıqfor" мне не нравиться.
Светофор-гибридное слово. Русский "свет" и греческий "фор","форос"- "несу", "несущий". Он греческую часть оставил как есть, а русскую часть перевел на наш язык. Дословный перевод означил бы "işıq daşıyıcısı", но это не отражает суть слова.
Я перевела бы как "yol siqnal fənəri". :)[/quote]

самое нормальное слово которое придумал Анар это - cimerlik. перевод слова пляж. нормальное слово получилось.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='yokya' post='5263803' date='Aug 24 2009, 17:16 '][size=2][font="Arial"]
Sözün düzgün yazılışından əminsiniz? Bəlkə "badalaq"dır? Yoxsa "budarlamaq"dır?

1) [b]badalaq [/b]- подножка. Məncə, sözün kökü türk mənşəli "bud" (бедро, ляжка, noga), "boyun-buxun" (тело, рост), "buğum" (сустав, сочленение) sözləriylə bağlıdır.

[b]badalaq gəlmək[/b] (vurmaq, qurmaq) - 1) ставить подножку, 2)(перен. значение) обманывать, мошенничать

2) [b]budamaq [/b]- обрезать, срубить, подчищать (дерево).

[b]budanmaq [/b] - срубаться, быть срубленным (о ветках)

[b]budarlamaq [/b]- шлепать, хлестать. Məncə bu üç sözün "budaq" (ветка, прутья) sözüylə ilişikliyi var. [/font][/size][/quote]


нет именно [b]бадараланмаг...[/b]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Garatel' post='5264291' date='Aug 24 2009, 19:59 ']нет именно [b]бадараланмаг...[/b][/quote]

[font="Arial"][size=2]
Mətndə göstərsəydiniz, daha qolay olardı anlamını aydınlaşdırmaq.[/size][/font]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='yokya' post='5265155' date='Aug 24 2009, 23:26 '][font="Arial"][size=2]
Mətndə göstərsəydiniz, daha qolay olardı anlamını aydınlaşdırmaq.[/size][/font][/quote]

Ay yokya, men size metni hardan gosterim? Kende getmishdim, kend arvadi iki defe bu sozu ishdetdi, utandim sorushmaga ki ne demekdi.

Bir defe bele dedi: ay bala harda badaralanirdin

Ikinci defe deyesen soylenirdi: badara buraxma oglu buraxma

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Garatel' post='5265527' date='Aug 25 2009, 00:25 ']Ay yokya, men size metni hardan gosterim? Kende getmishdim, kend arvadi iki defe bu sozu ishdetdi, utandim sorushmaga ki ne demekdi.

Bir defe bele dedi: ay bala harda badaralanirdin

Ikinci defe deyesen soylenirdi: badara buraxma oglu buraxma[/quote]

he bu avara demekdi de. deyib [b]harda avaralanirdin.[/b] sonra da deyib - [b]avara buraxma oglu.[/b]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='AzЫxantrop' post='5265554' date='Aug 25 2009, 00:30 ']he bu avara demekdi de. deyib [b]harda avaralanirdin.[/b] sonra da deyib - [b]avara buraxma oglu.[/b][/quote]

Bes maraglidir niye badara deyirler? Badar - padar eyni kok ola biler? Padarlar kim olub?

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Garatel' post='5266870' date='Aug 25 2009, 09:54 ']Bes maraglidir niye badara deyirler? Badar - padar eyni kok ola biler? Padarlar kim olub?[/quote]

[size=2][font="Arial"]
Padarlar Azərbaycanda yaşayan türk tayfalarından biridir. Böyük Sovet Ensiklopediyasından:

[url="http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/61914/%D0%90%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B"]http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/61914/%...%BD%D1%86%D1%8B[/url]

[quote]Падары живут в восточной части Азербайджанской ССР. У них дольше, чем у других этнографических групп А., сохранялись старые черты в хозяйстве и быту, в частности [size=3][b]полукочевой скотоводческий[/b][/size] уклад хозяйства и связанные с ним особенности быта.[/quote]

Azərbaycan Vikipediyasında Ənvər Çingizoğlunun "Padar eli" kitabına istinadən yazılıb ki:

[url="http://az.wikipedia.org/wiki/Padar_eli"]http://az.wikipedia.org/wiki/Padar_eli[/url]

[quote]Padar elinin adaçımı haqqında. El öz adını ünlü monqol sərkərdəsi Baydar noyondan alıb. Baydar adı işlənə-işlənə Padar biçiminə düşüb. Badar sözü türk dillərində “kiçik tarla”, “dağınıq sahə”, “kiçik ərazı” anlamlarında da işlədilir. Dilimizin yaddaşında padar-bucaq frazaloji ifadəsi yaşayır. [size=3][b]«Padar-bucaq» ifadəsi xaraba, uçuq-sökük, qarət olunmuş yer və başqa anlamlarda işlənir.[/b][/size]

Məlum faktdır ki, Azərbaycanın Beyləqan, Varsan və Şəmkir şəhərlərini monqolların öncül hissələri dağıdıb. Padar və bucaqların zərbələri altında dağılan şəhərlərin əhalisi pərən-pərən düşüblər. Harada yaşadıqları indi də bilinmir. Amma xalqın yaddaşında o günlərlə səsləşən ifadələr yaşayır. «Padar-bucaq kimi süpürgə çəkdilər hər yerə…» «Qapı-baca taybatay, ev-eşik uçuq-sökük, hər yan padar-bucaq…»[/quote][/font][/size]

Share this post


Link to post
Share on other sites
Hörmətli dostlar gəlin dilimizi təmizləməyə çalışaq.Buyur sizin üçün LingvoForumda yaratdığım mövzu.[url="http://lingvoforum.net/index.php/topic,17333.0.html"]Пуризм в азербайджанском[/url]
Потом когда список расшириться можно сделать даже словарь для Abbyy Lingvo

[url="http://www.azadtribun.net/x18836.htm"]Статья на азербайджанском(южный)[/url]Обратите внимание на кол-во турецких неологизмов

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Desirous' post='5270888' date='Aug 25 2009, 21:47 ']Hörmətli dostlar gəlin dilimizi təmizləməyə çalışaq.Buyur sizin üçün LingvoForumda yaratdığım mövzu.[url="http://lingvoforum.net/index.php/topic,17333.0.html"]Пуризм в азербайджанском[/url]
Потом когда список расшириться можно сделать даже словарь для Abbyy Lingvo

[url="http://www.azadtribun.net/x18836.htm"]Статья на азербайджанском(южный)[/url]Обратите внимание на кол-во турецких неологизмов[/quote]

Dili təmizləməyə çəhd etməkdən öncə onu mükəmməl bilmək lazımdır.
Alınma sözlər bütün dillərdə var. Bəzi sözləri əcaib kökə salaraq tərcümə etməkdənsə olduğu kimi saxlamaq daha yaxşıdır.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Slastis' post='5273624' date='Aug 26 2009, 12:30 ']Dili təmizləməyə çəhd etməkdən öncə onu mükəmməl bilmək lazımdır.
Alınma sözlər bütün dillərdə var. Bəzi sözləri əcaib kökə salaraq tərcümə etməkdənsə olduğu kimi saxlamaq daha yaxşıdır.[/quote]
Razıyam, sözləri əcaib kökə salaraq tərcümə etmək düzgün deyil. Amma olduğu kimi, yəni dilin ahəng qanununa uyğun olmadan saxlamaq da düzgün olmazdı. Məncə, dilimizdə qarşılığı olmayan sözləri mahiyyət etibarı ilə təhlil edərək onları mənasına uyğun yeni sözlərlə adlandırmaq daha məqsədəuyğun olar.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Abbasov J.' post='5273712' date='Aug 26 2009, 12:45 ']Razıyam, sözləri əcaib kökə salaraq tərcümə etmək düzgün deyil. Amma olduğu kimi, yəni dilin ahəng qanununa uyğun olmadan saxlamaq da düzgün olmazdı. Məncə, dilimizdə qarşılığı olmayan sözləri mahiyyət etibarı ilə təhlil edərək onları mənasına uyğun yeni sözlərlə adlandırmaq daha məqsədəuyğun olar.[/quote]
Məsələ də orasındadır ki, müəllif belə düşünmür. Dilimizdə artıq qarşılığı olan наука, учитель, студент, зонтик kimi sözləri də yenisilə əvəzləməyə çağırır. Axı elm, müəllim, tələbə, çətir yerinə niyə bilim, öyrədən, öyrədilən, şəmsiyyə deməliyik? O ki, qaldı, qarşılığı olmayan sözlərə, onları tərcümə edərkən belə elə sözlər tapmaq lazımdır ki, həm ahəng qanunu pozulmasın, həm də məna itməsin. Bəzi sözlər hərfi tərcümədə çox gülünc səslənirlər.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Desirous' post='5270888' date='Aug 25 2009, 20:47 ']Hörmətli dostlar gəlin dilimizi təmizləməyə çalışaq.Buyur sizin üçün LingvoForumda yaratdığım mövzu.[url="http://lingvoforum.net/index.php/topic,17333.0.html"]Пуризм в азербайджанском[/url]
Потом когда список расшириться можно сделать даже словарь для Abbyy Lingvo

[url="http://www.azadtribun.net/x18836.htm"]Статья на азербайджанском(южный)[/url]Обратите внимание на кол-во турецких неологизмов[/quote]

[quote]телевизор-uzağ(q)gör
телефон-uzağ(q)səs
республика-yurdluq)))
география-yeryazımı
алгебра-say biliki(другие науки по это типу göy biliki)
университет(любой вуз)-bilimyer
наука-bilim
будильник-oyadar(а то унас вроде zəngli saat)
принтер-yazar
самолёт-uçağ(отсюда пилот uçağçı)
проигрыватель-oynadar
президент-yurdbaşçı[/quote]

[size=2][font="Arial"]
Əsrlər boyu əcdadlarımız "bilig", "bilmək" və s. sözlərini işlədib. Məncə "[b]say bilimi[/b]", "[b]dil bilimi[/b]" ("dilçilik"lə yanaşı), "[b]yer bilimi[/b]", "[b]bilim yurdu/ evi[/b]", "[b]bilgi toplusu[/b]" ("ensiklopediya" yerinə) və s. heç də pis səslənmir. Qeyri-türk dillərdən söz götürməkdənsə digər türk dillərindən götürmək daha yaxşıdır.

"[b]Prezident[/b]"-ə [u]ölkə başçısı[/u] da deyirlər.

Musiqi alətlərinə həm də "çalğı alətləri" deyirik. "[b]Player[/b]" (проигрыватель) = musiqiçalan, mp3-çalğıçısı?

[b]будильник [/b]= durğuzar, durğuzan saat da olar. Ancaq "zəngli saat" da pis deyil.[/font][/size]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Garatel' post='5265527' date='Aug 25 2009, 00:25 ']Ay yokya, men size metni hardan gosterim? Kende getmishdim, kend arvadi iki defe bu sozu ishdetdi, utandim sorushmaga ki ne demekdi.

Bir defe bele dedi: ay bala harda badaralanirdin

Ikinci defe deyesen soylenirdi: badara buraxma oglu buraxma[/quote]
onda bu dialekt sözdür, yeni müxtelif bölgelerde işlenen sözdür. Dialektik lüğetlerde menasını, qarşılığını tapmaq olar.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='yokya' post='5269688' date='Aug 25 2009, 15:57 '][size=2][font=Arial]
Padarlar Azərbaycanda yaşayan türk tayfalarından biridir. Böyük Sovet Ensiklopediyasından:[/quote]

слово бадараланмаг как раз таки и используется в регионах Тавуза и Акстафы, скорее всего действительно остаточная память от падаров, кочевников. В смысле бадараланмаг - где-то ходить, гулять и др. оттенки

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='yokya' post='5276450' date='Aug 26 2009, 17:36 '][size=2][font="Arial"]
Əsrlər boyu əcdadlarımız "bilig", "bilmək" və s. sözlərini işlədib. Məncə "[b]say bilimi[/b]", "[b]dil bilimi[/b]" ("dilçilik"lə yanaşı), "[b]yer bilimi[/b]", "[b]bilim yurdu/ evi[/b]", "[b]bilgi toplusu[/b]" ("ensiklopediya" yerinə) və s. heç də pis səslənmir. Qeyri-türk dillərdən söz götürməkdənsə digər türk dillərindən götürmək daha yaxşıdır.

"[b]Prezident[/b]"-ə [u]ölkə başçısı[/u] da deyirlər.

Musiqi alətlərinə həm də "çalğı alətləri" deyirik. "[b]Player[/b]" (проигрыватель) = musiqiçalan, mp3-çalğıçısı?

[b]будильник [/b]= durğuzar, durğuzan saat da olar. Ancaq "zəngli saat" da pis deyil.[/font][/size][/quote]
Məncə zeəngli saat yaxçı deyi oyadar ya da durğuzar daha yaxşı olarl.Playersə daha yaxşı oxudan kimi gedərdi.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='yokya' post='5276450' date='Aug 26 2009, 17:36 '][size=2][font="Arial"]
Əsrlər boyu əcdadlarımız "bilig", "bilmək" və s. sözlərini işlədib. Məncə "[b]say bilimi[/b]", "[b]dil bilimi[/b]" ("dilçilik"lə yanaşı), "[b]yer bilimi[/b]", "[b]bilim yurdu/ evi[/b]", "[b]bilgi toplusu[/b]" ("ensiklopediya" yerinə) və s. heç də pis səslənmir. Qeyri-türk dillərdən söz götürməkdənsə digər türk dillərindən götürmək daha yaxşıdır.

"[b]Prezident[/b]"-ə [u]ölkə başçısı[/u] da deyirlər.

Musiqi alətlərinə həm də "çalğı alətləri" deyirik. "[b]Player[/b]" (проигрыватель) = musiqiçalan, mp3-çalğıçısı?

[b]будильник [/b]= durğuzar, durğuzan saat da olar. Ancaq "zəngli saat" da pis deyil.[/font][/size][/quote]

[b]durguzan saat[/b]dansa [b]oyadan saat[/b] v' ya [b] oyadici[/b] daha mentiqidi ve notrmal seslenir. Duran adam hec yatmamish da ola biler. Amma oyanan adam yatmal;d;r ki oyansin/
Budilnikin de esas funksiyasi yatani oyatmaqdir.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Desirous' post='5277164' date='Aug 26 2009, 21:20 ']Düz deyirsənçkompüter yəqin ki bilgisayar olmalıdi,kalkulyator sa sadəcə sayar[/quote]

[size=2][font="Arial"]

Almanlar həm kompüterə, həm də kalkulyatora eyni söz "Rechner" (вычислитель) deyirlər. Biz yalnız rus dilindən kalka etməməliyik.

Kalkulyator nədir? [b]Калькулятор [/b]= вычислитель, счётчик, электронный счетовод.

Bəs kompüter nədir? [b]Компьютер [/b]= вычислительная машина; счётно-решающий прибор, большой калькулятор.

Ona görə də kalkulyatora "sayğac" da demək olar. Kompüterə isə - "bilgisayar", "bilgisayğacı".[/font][/size]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[i]не помню спрашивала или нет[/i] как переводится слово "Зявзяк"на русский, "форточка" и "все-таки" на азербайджанский.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='I.Mamedova' post='5278469' date='Aug 27 2009, 08:33 '][i]не помню спрашивала или нет[/i] как переводится слово "Зявзяк"на русский, "форточка" и "все-таки" на азербайджанский.[/quote]


Форточка по моему "нефеслик"..

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='I.Mamedova' post='5278469' date='Aug 27 2009, 08:33 '][i]не помню спрашивала или нет[/i] как переводится слово "Зявзяк"на русский, "форточка" и "все-таки" на азербайджанский.[/quote]
"[b]zəvzək[/b]"- говорун, болтун, говорливый, пустомеля
"[b]форточка[/b]" - nəfəslik
"[b]все-таки[/b]" amma yenə də

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='yokya' post='5277366' date='Aug 26 2009, 22:02 '][size=2][font="Arial"]

Almanlar həm kompüterə, həm də kalkulyatora eyni söz "Rechner" (вычислитель) deyirlər. Biz yalnız rus dilindən kalka etməməliyik.

Kalkulyator nədir? [b]Калькулятор [/b]= вычислитель, счётчик, электронный счетовод.

Bəs kompüter nədir? [b]Компьютер [/b]= вычислительная машина; счётно-решающий прибор, большой калькулятор.

Ona görə də kalkulyatora "sayğac" da demək olar. Kompüterə isə - "bilgisayar", "bilgisayğacı".[/font][/size][/quote]


[quote name='AzЫxantrop' post='5277629' date='Aug 26 2009, 23:03 ']meyer kalkulyator sayir ?

kalkulyator hesablayir.[b] "hesabdar", "hesabci"[/b] ya da [b]"hesabkesh"[/b] ola biler. ya da sadece [b]"hesablayici'[/b][/quote]

а зачем переводить слова "калькулятор" и "компьютер"? они ведь интернациональные и довольно хорошо прижились в языке.

Share this post


Link to post
Share on other sites
скажите используется ли в азербайджанском слово "винтачан" вместо отвертки?

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Vickie85' post='5279312' date='Aug 27 2009, 11:18 ']скажите используется ли в азербайджанском слово "винтачан" вместо отвертки?[/quote]
Да, и не только "винтачан", "винтбуран" тоже. Но первый вариант используется гораздо чаще.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Slastis' post='5280142' date='Aug 27 2009, 12:13 ']Да, и не только "винтачан", "винтбуран" тоже. Но первый вариант используется гораздо чаще.[/quote]
И ещё "Yivaçan".

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Abbasov J.' post='5280154' date='Aug 27 2009, 13:15 ']И ещё "Yivaçan".[/quote]
Аббасов, позвольте с вами не согласиться. :)
Ведь "yiv"- резьба, а "yivaçan" переводится как [b]"метчик"[/b]-инструмент для нарезания резьбы.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Vickie85' post='5279265' date='Aug 27 2009, 10:11 ']а зачем переводить слова "калькулятор" и "компьютер"? они ведь интернациональные и довольно хорошо прижились в языке.[/quote]

Нет, "калькулятор" распрастранен в романских языках и в английском. В самом английском есть множество синонимов "калькулятора". В германских - это "Rechner" или однокоренные с ним слова. В греческом и венгерском тоже не "калькулатор", в турецком "hesap makinesi".

Что касается "компьютера", то в немецком - это опять же "Rechner", во французском - это "ordinateur", в др. германских - dator или datamat. В греческом и венгерском тоже не "компьютер", а в турецком "bilgisayar.

Что позорного иметь аналоги слов в своём языке?

[quote name='AzЫxantrop' post='5277629' date='Aug 26 2009, 23:03 ']meyer kalkulyator sayir ?

kalkulyator hesablayir.[b] "hesabdar", "hesabci"[/b] ya da [b]"hesabkesh"[/b] ola biler. ya da sadece [b]"hesablayici'[/b][/quote]

[b]Saymaq[/b]= hesablamaq, sadalamaq, sanamaq (считать, подсчитывать).

Share this post


Link to post
Share on other sites
Maşın sözünün yerinə araba demək olar,alətin yerinə araçı(у нас это проводник,посредник),ümuminin yerinə ortaq işlətmək olar,əlaqə sözünün yerinə ilğı.Вот несколько архаизмов:
Ум,мудрость(ağıl)-us
Враг(düşmən)-yağı
Ад(cəhənnəm)-damu
Рай(cənnət)-uçmaq
sabah-danla(завтра)
xəstə-sayru(больно)
təmiz-arı(чистый)
danışmaq-ayıtmaq(говорить)

Share this post


Link to post
Share on other sites
Это слова из южноазербайджанского:
Abece: Əlifba
Ad tamlaması: İzâfi tərkib
Alan: Sâhə
Arasıra: Bə’zən
Aşal: Rütbə
Axın: Hucum
Ayırac: Parantez
Ayrıq: Fərqli
Azı: Ya da, vəya, yâxud
Bağılsız: Müstəqil
Bağılsızlıq: İstiqlal
Bayrı: Arxayik
Belin: Təhlükə
Bətik: Mətin
Biçik: Hərf
Biçim: Şəkil, form
Bilə: Hətta
Biləşik: Mürəkkəb
Budunbilim: Folķlor
Budunc: Cumhuriyət, Respubliķa
Bügüş: Fəlsəfə
Bundalı: Sekular
Çağdaş: Muâsir
Çınbilimi: Huquq
Çoxul: Cəm
Çoxunluq: Əksəriyyət
Degi: Kəlimə
Denətim: Ķontrol
Denəyim: Təcrübə
Dənli: Qədər
Dilbilgisi: Qıramer, qıramatika
Dirgili: Canlı
Dönəncə: Mevsim
Dura: Nüqtə
Düyüm: Üqdə
Düzgə: Sistem
Əkinc: Kültür
Eldəm: Lâyik
Elik etmək: İstila etmək
Elik: İstila
Ərklət: Dövlət
Eyləm: Fe’l, aksiya
Eyləmlik: Məsdər
Gəniz: Nazal, burundan
Gərəksinim: Ehtiyac
Ginələmək: Təkrar etmək
Görklülük: Estetizm
Görksöz: Ədəbiyat
Görksüz: Çirkin
Görkül: Ədəbi
Gücəm: Zülüm
İdi: Heç
İlkəl: İbtidâyi, bədəvi
Ilxı: Heyvan
İm: İşârət
İrim: Diqqət
İrimləşdirmək: Dəqiqləşdirmək
İtəkləmək: Təhmil etmək
İtəm: Zərər
İzlənc: Pıroqram
Kəsinliklə: Mütləqən
Kəsmə: Apastrof
Kip: Qalıb
Kökləşik: Ķılasik
Ölçüt: Me’yar
Örnəyin: Misal üçün
Ötək: Târix
Oynam: Rol
Oysa: Halbuki
Özgü: Xas, məxsus
Özgün: Əsil
Qalıt: Miras
Qanıt: Subut
Qarma: Hibrid
Qarmaşa: Ķompleķs
Qolay: Âsân
Quraşdırım: Teķnoloji
Salıq: Xəbər
Sayrılıq: Xəstəlik
Səsbilimi: Fonetik
Sömürgəçilik: Ķoloniyalism, iste’mar
Söyləncə: Mif, usturə
Soysop: Sülâlə
Tabası: Rəğmən
Tablamaq: Qəbul etmək
Tasarı: Tərh, Pılan
Taxma ad: Ləqəb
Tayın: Eyni
Tayınca: Eynən
Təkil: Müfrəd
Təməl: Əsas
Tərkcə: Sür’ətli
Tikəl: Qismi
Topar: Dəstə, Qurup
Tuğralı: Rəsmi
Ucqaroba: Diyaspora
Uçra: Çünkü
Ülgü: Örnək, model
Ürkən: Həmişə, hər zaman
Uyqarlıq: Mədəniyət
Uyqunluq
Uyum: Harmoni
Üzərində: Haqqında
Uzluq: Sənət
Varsıl: Zəngin
Vurqun: Heyran
Xaqan: Şah
Yalın: Sâdə
Yapmaca: Sün’i
Yarar: Fayda
Yazım: Ortoqrafi
Yeddicə: Həftə
Yekə: Süper, meqa, hayper
Yenicil: Modern
Yenidegi: Neolojism
Yerində: Haqlı
Yetirim: Təbliğ, Pıropaqanda
Yim: Təqvim
Yiyə: Sâhib
Yönətgi: Siyasət
Yoxsul: Fəqir
Yoxsun: Məhrum

Share this post


Link to post
Share on other sites
Может ктонить объяснить как они создали budunc,такого же ни слова,ни корня нет в азербайджанском,буд это же другое)

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Desirous' post='5282835' date='Aug 27 2009, 20:03 ']Может ктонить объяснить как они создали budunc,такого же ни слова,ни корня нет в азербайджанском,буд это же другое)[/quote]

Если посмотрите в древне-тюркском словаре, то увидите, что раньше "bodun/ budun" означало "народ, население, люди" - то что сейчас обозначают арабским словом "халг".

[url="http://altaica.ru/LIBRARY/dts.htm"]http://altaica.ru/LIBRARY/dts.htm[/url]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Оттенок печали' post='5294568' date='Aug 30 2009, 13:19 ']"[b]Didar [/b]" adinin herfi menasi nedir? :rolleyes:[/quote]

Didar (fars sozu) - 1) uz, camal: 2) gorme, ziyaret etme, gorush. "Ereb ve fars sozleri lugeti"

yadima Sabirin sheri dushdu: Didari yamandi qoyma geldi...

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Desirous' post='5282740' date='Aug 27 2009, 19:37 ']Это слова из южноазербайджанского:[/quote]

[size=2][font="Arial"]Bəzi sözləri şərh edim. Ancaq mən dildə sinonimlərin olmasına qarşı deyiləm.

[b]Ad tamlaması[/b]: İzâfi tərkib. "İzafi" ərəb sözüdür, = излишний, ненужный. [b]Eşanlamlı[/b]: artıq, gərəksiz.
[b]Arasıra[/b]: Bə’zən. Eşanlamlı: hərdənbir, arabir.
[b]Axın[/b]: Hucum. Maraqlıdır ki, avropa dillərindəki "ataka" sözünün normal etmimoloji açıqlaması yoxdur.

[url="http://www.yourdictionary.com/attack"]http://www.yourdictionary.com/attack[/url]

[b]Ayrıq[/b]: Fərqli. Eşanlamlı: cürbəcür, ayrı-ayrı, başqa-başqa.

[b]Bayrı[/b]: Arxayik. Eşanlamlı: əski.
Biçik: Hərf
[b]Bilə[/b]: Hətta. [b]Belə[/b].
Biləşik: Mürəkkəb

Çoxul: Cəm. "Cümlə", "cəm" sözlərinin ərəb kökənli olmaları mübahisəlidir.

[url="http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=config&morpho=0&basename=\data\alt\turcet&first=1&text_proto=som&method_proto=substring&ic_proto=on&text_meaning=&method_meaning=substring&ic_meaning=on&text_rusmean=&method_rusmean=substring&ic_rusmean=on&text_atu=&method_atu=substring&ic_atu=on&text_krh=&method_krh=substring&ic_krh=on&text_trk=&method_trk=substring&ic_trk=on&text_tat=&method_tat=substring&ic_tat=on&text_chg=&method_chg=substring&ic_chg=on&text_uzb=&method_uzb=substring&ic_uzb=on&text_uig=&method_uig=substring&ic_uig=on&text_sjg=&method_sjg=substring&ic_sjg=on&text_azb=&method_azb=substring&ic_azb=on&text_trm=&method_trm=substring&ic_trm=on&text_hak=&method_hak=substring&ic_hak=on&text_shr=&method_shr=substring&ic_shr=on&text_alt=&method_alt=substring&ic_alt=on&text_khal=&method_khal=substring&ic_khal=on&text_chv=&method_chv=substring&ic_chv=on&text_jak=&method_jak=substring&ic_jak=on&text_dolg=&method_dolg=substring&ic_dolg=on&text_tuv=&method_tuv=substring&ic_tuv=on&text_tof=&method_tof=substring&ic_tof=on&text_krg=&method_krg=substring&ic_krg=on&text_kaz=&method_kaz=substring&ic_kaz=on&text_nogx=&method_nogx=substring&ic_nogx=on&text_bas=&method_bas=substring&ic_bas=on&text_blkx=&method_blkx=substring&ic_blkx=on&text_gagx=&method_gagx=substring&ic_gagx=on&text_krmx=&method_krmx=substring&ic_krmx=on&text_klpx=&method_klpx=substring&ic_klpx=on&text_sal=&method_sal=substring&ic_sal=on&text_qum=&method_qum=substring&ic_qum=on&text_reference=&method_reference=substring&ic_reference=on&text_any=&method_any=substring&sort=proto&ic_any=on"]http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response....o&ic_any=on[/url]

Degi: [b]Kəlimə[/b]. "Kəlimə", "kəlam" sözlərinin ərəbkökənliliyi də mübahisəlidir. Türk dillərində həm də "kəkələmə" (заикание) sözü var. Starostinin görüşü:

[url="http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=config&morpho=0&basename=\data\alt\turcet&first=1&text_proto=&method_proto=substring&ic_proto=on&text_meaning=1+to+speak+2+talk%2C+conversation&method_meaning=substring&ic_meaning=on&text_rusmean=&method_rusmean=substring&ic_rusmean=on&text_atu=&method_atu=substring&ic_atu=on&text_krh=&method_krh=substring&ic_krh=on&text_trk=&method_trk=substring&ic_trk=on&text_tat=&method_tat=substring&ic_tat=on&text_chg=&method_chg=substring&ic_chg=on&text_uzb=&method_uzb=substring&ic_uzb=on&text_uig=&method_uig=substring&ic_uig=on&text_sjg=&method_sjg=substring&ic_sjg=on&text_azb=&method_azb=substring&ic_azb=on&text_trm=&method_trm=substring&ic_trm=on&text_hak=&method_hak=substring&ic_hak=on&text_shr=&method_shr=substring&ic_shr=on&text_alt=&method_alt=substring&ic_alt=on&text_khal=&method_khal=substring&ic_khal=on&text_chv=&method_chv=substring&ic_chv=on&text_jak=&method_jak=substring&ic_jak=on&text_dolg=&method_dolg=substring&ic_dolg=on&text_tuv=&method_tuv=substring&ic_tuv=on&text_tof=&method_tof=substring&ic_tof=on&text_krg=&method_krg=substring&ic_krg=on&text_kaz=&method_kaz=substring&ic_kaz=on&text_nogx=&method_nogx=substring&ic_nogx=on&text_bas=&method_bas=substring&ic_bas=on&text_blkx=&method_blkx=substring&ic_blkx=on&text_gagx=&method_gagx=substring&ic_gagx=on&text_krmx=&method_krmx=substring&ic_krmx=on&text_klpx=&method_klpx=substring&ic_klpx=on&text_sal=&method_sal=substring&ic_sal=on&text_qum=&method_qum=substring&ic_qum=on&text_reference=&method_reference=substring&ic_reference=on&text_any=&method_any=substring&sort=proto&ic_any=on"]http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response....o&ic_any=on[/url]

[b]Denətim[/b]: Ķontrol. Eşanlamlı: yoxlama.
[b]Denəyim[/b]: Təcrübə. Eşanlamlı: sınaq.
Dirgili: [b]Canlı[/b]. "Canlı" sözünün farskökənliliyi mübahisəlidir:

[url="http://www1.disput.az/index.php?showtopic=129137"]http://www1.disput.az/index.php?showtopic=129137[/url]

[b]Gərəksinim[/b]: Ehtiyac. Eşanlamlı: gərəkcə.

[b]İzlənc[/b]: Pıroqram. Eşanlamlı: veriliş.
Özgün: [b]Əsil[/b]. "Əsl" sözünün kökü helə "öz"-dür, ərəbkökənliliyi mübahisəlidir.

Təməl: [b]Əsas[/b]. Eşanlamlı: özül.

[b]Tərkcə[/b]: Sür’ətli. Eşanlamlı: yeyin, tez.
Tikəl: [b]Qismi[/b]. "Qisim" sözü "kəsim" sözüylə eşkökənlidir.
Uçra: [b]Çünkü[/b]. "Çünki" sözü "üçün" və "ki" sözlərindən əmələ gəlib- farskökənli deyil.

Yeddicə: [b]Həftə[/b]. "Həftə" sözü fars dilində YEDDİ deməkdir. Hind-avropa dillərində "sept" (семёрка) latın və yunan dillərindən gəlib. Amma bu dillərdə də Z hərfinin özəl tarixçəsi var- hindavropa sözü deyil, əski çağlarda Z hərfi əlifbada yeddinci yerdə dururdu :
[/font][/size]

[url="http://www.balkaria.info/library/s/suleimenov/yap/path-7.htm"]http://www.balkaria.info/library/s/suleimenov/yap/path-7.htm[/url]

[quote][b]В латинском и греческом не было шипящих звуков.[/b] Ни глухих, ни звонких. Но пока ничего не известно об этрусском языке (*языках), можно предположить, что они знали шипящие звуки. В «алфавите Марсилианы» (8 в. до н.э.) специалисты вынуждены выделить целых три буквы, выражающие, по их мнению, звук «s».

Авторы текстов, вероятно, отличали твёрдый шипящий от мягкого и от свистящего.

... Возникает вопрос. Если римляне заимствовали письмо у этрусков, почему в древнейших латинских памятниках 6 в. до н.э. не встречается буква Z? Звук, ей соответствующий, возникал лишь в интервокальном положении и передавался «сигмой», как в современном итальянском: kasa - «дом», но произносится «каза». Точно так же сигма озванчивалась в древнелатинском: Numasioi - «Нумезий».2

Это может говорить только о том, что буквы для звонкого свистящего перворимляне в этрусском алфавите не нашли.

Она заимствуется из греческого во II - I в.в. до н.э., когда после завоевания Эллады в Риме усилилось влияние греческой культуры, языка и литературы, возникла потребность более точной передачи греческих слов. В связи с поздним введением этой буквы она значится последней в классическом римском алфавите.

Только заимствованные слова из греческого и др.языков начинаются с этой буквы - Zoilus - Зоил, греческий ритор и грамматик в Александрии; zodiakus - созвездие зодиака. В «Латинско-русском словаре» И.X.Дворецкого (М.1976 г.) слова, начинающиеся с «z», умещаются на одной странице (1096-й). Не поленился подсчитать - 81 слово. Из 50.000, включенных в словарь.

В этрусских текстах слов с таким началом значительно больше. И одно это дает мне основание полагать, что буква, принимаемая за «зету», передавала иной звук - *dž или *ž, и потому не была принята в латинский алфавит.

[size=4][b]Буква dzeta (zeta) в греческом алфавите стоит на седьмом месте, использовалась как цифра-семёрка. [/b][/size](Сверху только подрисовывали титло.) Тюрки, вероятно, знали эту цифру. Её название стало числительным: **eti >*geti >džeti - 7 (кирг., балк., узб. диал.), žeti (каз., каркл., ног.), zeti (сарыг-уйг.), d'eti (хак., алт.), setti (якут.), jeti (огузо-карл.)3 .

Знак, судя по всему, был цифрой с этим названием и до того, как попал в греческий алфавит. Индоевропейские: septem (лат.), sette (ит.) и др. формировались в Древней Передней Азии за пару тысячелетий до возникновения буквенных систем.

И если в составе этрусков были тюрки, они могли произносить начальную букву «z», как «dž» или «ž». А надпись в склепе Возничего, возможно, свидетельствует об этом.[/quote]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[size=3][font="Arial"]Aşağıdakı cümlələrdə "[b]sayseçmə[/b]" sözünü necə anlayırsınız?

[quote]Xalqın [b]sayseçmə[/b], mərd oğul və qızları qanlı gecədə şəhid oldular.

Bahalı xəz kürklərin, dəri əşyalarının, habelə [b]sayseçmə [/b]firmaların məhsulları satılan “Sədərək”də indi sadaladıqlarımızın heç biri yoxdur.

Sovet dövründə Moskvada moda nümayiş etdirilərkən ona ancaq [b]sayseçmə [/b]adamlar maraq və həvəs göstərirdilər.

Bu kitab yurdumuzun Qarabağ müharibəsində canından keçmiş [b]sayseçmə[/b] övladlarının göstərdiyi şücaəti, qəhrəmanlığı özündə əks etdirir.

Ağoğlan-Kiçik Qafqazda yaşayan Alban türklərinin [b]sayseçmə [/b]alp ərənlərinə verilən addır. [/font][/size][/quote]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Оттенок печали' post='5294568' date='Aug 30 2009, 13:19 ']"[b]Didar [/b]" adinin herfi menasi nedir? :rolleyes:[/quote]
Ad "DİDAR" yox, "Dİ[b]L[/b]DAR"dır. Menası "dost, sirdaş" demekdir.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[b]"məsamə"[/b] sözü də az işlənir elə bil. amma lazımlı sözdür.
[b]
məsamə[/b] - поры.

[b]məsaməli[/b] - пористый, губчатый.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Garatel' post='5308085' date='Sep 2 2009, 01:51 ']Derebeylik - ne demekdir?

Rus sozu "tarabarshina" ile eyni kokdendi ve eyni me'na verir?[/quote]

Bu sözlərin eyniköklü olduğunu düşünmürəm. Çünki fərqli məna verirlər.
"Тарабарщина"- cəfəngiyyat, çərən-pərən deməkdir.
Lüğətlərdə "dərəbəylik"-[i]феодализм[/i], "dərəbəyi" isə [i]феодал[/i] кimi tərcümə olunur.
Azərbaycan dilində belə bir atalar sözü var : "Dərə xəlvət, tülkü bəy". Buradan "dərəbəylik" sözünün mənasını anlamaq olar, yəni gözdən uzaq, xəlvət yerlərdə tülkü kimi hiyləgər adamlar hökmranlıq edir.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Slastis' post='5308753' date='Sep 2 2009, 09:19 ']Bu sözlərin eyniköklü olduğunu düşünmürəm. Çünki fərqli məna verirlər.
"Тарабарщина"- cəfəngiyyat, çərən-pərən deməkdir.
Lüğətlərdə "dərəbəylik"-[i]феодализм[/i], "dərəbəyi" isə [i]феодал[/i] кimi tərcümə olunur.
Azərbaycan dilində belə bir atalar sözü var : "Dərə xəlvət, tülkü bəy". Buradan "dərəbəylik" sözünün mənasını anlamaq olar, yəni gözdən uzaq, xəlvət yerlərdə tülkü kimi hiyləgər adamlar hökmranlıq edir.[/quote]

slastik,

деребейлик - гездэн узаг демекдир?

бу не деребейликдир = бу не пердели ишдир, не гездэн узаг ишдир?

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Garatel' post='5310688' date='Sep 2 2009, 15:20 ']slastik,

деребейлик - гездэн узаг демекдир?

бу не деребейликдир = бу не пердели ишдир, не гездэн узаг ишдир?[/quote]

Xeyr,məni düzgün başa düşmədiniz. :)
Bu nə dərəbəylikdir- yəni, bu nə [b]özbaşınalıqdır[/b], kim nə istəyir, onu da edir.

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Desirous' post='5306325' date='Sep 1 2009, 17:12 ']Bəs sizcə kitab sözünün terinə pitik işlənməlidir?[/quote]

[font="Arial"][size=2]"Bitik" sözü işlənsə də, az işlənilir. Örnəyin, professor Firudin Ağasıoğlu (Cəlilov) özünün doqquz tomluq kitabını adını qoymuşdu "[b]Doqquz bitik[/b]".

Rus dilindəki "[b]книга[/b]" sözü türk, çin dillərindən gəlmədir. Fikir verin, əski uyğurcada "[b]küinbitig[/b]" (книга) söz birləşməsi də olub:

[url="http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=config&morpho=0&basename=\data\ie\vasmer&first=1&text_word=%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0&method_word=substring&ic_word=on&text_general=&method_general=substring&ic_general=on&text_origin=&method_origin=substring&ic_origin=on&text_trubachev=&method_trubachev=substring&ic_trubachev=on&text_editorial=&method_editorial=substring&ic_editorial=on&text_pages=&method_pages=substring&ic_pages=on&text_any=&method_any=substring&sort=word&ic_any=on"]http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response....d&ic_any=on[/url]

[quote]Word: кни́га;

Near etymology: также кни́жка "часть желудка жвачных"; укр. кни́га, ст.-слав. кънига γράμμα, ἐπιστολή, мн. βιβλιον, γραφή (Супр.), болг. кни́га, сербохорв. књи̏га "книга, письмо", словен. knjíga, чеш., слвц. knihа "книга", польск. księga, в.-луж. kniha, н.-луж. knigwу (мн.).

Further etymology: [b]Праслав. *kъniga, судя по книгоче́й (см.), нужно возводить через др.-тюрк. *küinig, волжско-болг., дунайско-болг. *küiniv (уйг. kuin, kuinbitig) к кит. kΏüеn "свиток"[/b]; ср. Рясянен, FUF 26, 76 и сл. Из дунайско-болг. заимств., вероятно, др.-венг., секейск. könyü, венг. könyv, из др.-чув. *końi̮v, морд. kоńоv "бумага"; из того же источника зап.-осет. kΏiunug|@@|; см. Рясянен, там же (против Хюбшман, Osset. Еt. 127). Первоисточник этих слов искали на востоке (в кит. king); см. Мункачи, KSz 2, 311 и сл.; также Добровский у Гебауэра, KSchl. Beitr. 8, 108 и сл.; Педерсен, KZ 39, 464. Менее вероятно объяснение слова кни́га из ассир. kunukku "печать", kanīku "ч.-л. запечатанное", арм. knikΏ "печать" (последнее заимств. из ассир., согласно Хюбшману 307 и сл.), вопреки Микколе (FUF 1, 113; 2, 77; Ursl. Gr. 11; МSFОu 52, 187 и сл.; RS 1, 14), Бернекеру (1, 664), потому что в таком случае отсутствуют промежуточные географические звенья и имеется расхождение формы и значения; см. Ляпунов, ИОРЯС 30, 11; Шёльд, Lw. St. 19 и сл.; Тойвонен, FUF 21, 126. Неприемлема также попытка доказать исконно-слав. происхождение и родство слов кни́га и кнея́ "лес", а также кнес "конек на крыше" (Соболевский, РФВ 70, 81; 71, 23; AfslPh 33, 479; ЖМНП, 1911, май, стр. 164; Брандт, РФВ 22, 246; Гебауэр, там же; Брюкнер, KZ 45, 314 и сл.; Шрадер--Неринг 2, 353); против справедливо выступил Бернекер (см. там же). Слав. этимология не учитывает морфологических трудностей. Наконец, не выдерживает критики объяснение из др.-сканд. kenning "познание, учение", вопреки Миклошичу (см. Мi. ЕW 155), Уленбеку (AfslPh 15, 488), Лёве (KZ 39, 323) уже по одному тому, что праслав. *kъnęga, основанное только на польск. форме, совершенно повисает в воздухе; ср. Брюкнер, AfslPh 29, 110 и сл.

Trubachev's comments: [Армяно-аккадскую этимологию повторяет Капанцян ("Ист.-лингв. работы", Ереван, 1956, стр. 152). См. еще Менгес, UAJb., 31, 1959, стр. 183 и сл.; Д. С. Ворт, "Intern. Journ. оf Аmеriсаn Linguistics", vol. 26, No 1, 1960, стр. 62 и сл. -- Т.]

Pages: 2,262-263[/quote][/size][/font]

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Slastis' post='5311090' date='Sep 2 2009, 15:07 ']Xeyr,məni düzgün başa düşmədiniz. :)
Bu nə dərəbəylikdir- yəni, bu nə [b]özbaşınalıqdır[/b], kim nə istəyir, onu da edir.[/quote]

амма Slastis, юрейиме дамыб ки деребейлик и тарабаршина ейни кеклюдюлер ( дарабар - тарабар )

рус дилиндеде тара еле дере кими бир шейдир, ве "отара" ве саир..

Share this post


Link to post
Share on other sites
[quote name='Garatel' post='5311763' date='Sep 2 2009, 16:36 ']амма Slastis, юрейиме дамыб ки деребейлик и тарабаршина ейни кеклюдюлер ( дарабар - тарабар )

рус дилиндеде тара еле дере кими бир шейдир, ве "отара" ве саир..[/quote]

[font="Arial"][size=2] Rus dilindəki "[b]тарабар[/b]" sözünün normal etinomologiyası yoxdur, ancaq mənası "gəvəzəlik"-dir. Ola bilsin ki, bu türk dillərindəki "[b]taraban[/b]" (барабан) sözüylə ilgilidir. Türkiyə türkcəsində indi də "[b]daraban[/b]" sözü "kalp vuruşu, atışı" deməkdir.

Rus dilindəki "[b]тара[/b]" = упаковка, контейнер, qablama.

Azərbaycandakı "[b]dərəbəylik[/b]" sözü Orta Çağlarda pis anlam daşımırdı- "феодализм" demək idi- bir adamın bir neçə kəndli üzərində başçılığı. Feodal sistem dağılandan sonra isə "dərəbəylik" pis anlama gəlməyə başladı. Türkiyə türkcəsində də həmin anlamda olmuş:

[url="http://tdkterim.gov.tr/bts/?kategori=verilst&kelime=derebeylik&ayn=tam"]http://tdkterim.gov.tr/bts/?kategori=veril...lik&ayn=tam[/url]

[quote][b]derebeylik[/b], -ği

a. 1. Derebeyi olma durumu. 2. tar. Orta Çağda özellikle Batı Avrupa'da toprağı ve üzerinde yaşayan köylüleri tek bir kimsenin malı sayan siyasal düzen, feodalite. 3. Derebeyi yönetimindeki bölge.
Güncel Türkçe Sözlük derebeylik İng. manorial system, manorialism, seigneurialism, serfdom system

Üzerinde yaşayanlarla birlikte toprakların derebeyine ait olduğu, elde edilen ürünün bir kısmının kendisine verildiği, buna karşılık onun da toprağı üzerinde yaşayan insanların güvenliğini sağladığı ortaçağdaki toprak düzeni. krş. derebeyi
BSTS / İktisat Terimleri Sözlüğü 2004 derebeylik İng. Feudalism

Özellikle batı Avrupa'da toprağı ve üzerinde yaşayan köylüleri tek bir kimsenin malı sayan Orta Çağ siyasal düzeni.
BSTS / Tarih Terimleri Sözlüğü 1974derebeylik İng. feudalism

Toprak köleliğine dayalı toprak beyliği düzeni.
BSTS / Toplumbilim Terimleri 1975[/quote] [/size][/font]

Share this post


Link to post
Share on other sites
bu gün nə qədər fikirləşdim [b]"дедовщина"[/b] sözünə normal bir tərcümə tapa bilmədim.
o qədər də vacib deyil, ele rusca işlətmək alınır. amma hər halda fikirlər maraqlı olardı. hec olmasa nəzəriyyə xatiirnə.

Share this post


Link to post
Share on other sites

  • Recently Browsing   0 members, 0 guests

    No registered users viewing this page.

×